<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bn">
	<id>https://bn.banglapedia.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8</id>
	<title>মধুপুর জাতীয় উদ্যান - সংশোধনের ইতিহাস</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-17T19:46:56Z</updated>
	<subtitle>এই উইকিতে এই পাতার সংশোধনের ইতিহাস</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8&amp;diff=18385&amp;oldid=prev</id>
		<title>০৯:০১, ২ মার্চ ২০১৫-এ Mukbil</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8&amp;diff=18385&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2015-03-02T09:01:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;bn&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← পূর্বের সংস্করণ&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;০৯:০১, ২ মার্চ ২০১৫ তারিখে সংশোধিত সংস্করণ&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;১ নং লাইন:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;১ নং লাইন:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:বাংলাপিডিয়া]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:বাংলাপিডিয়া]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;মধুপুর জাতীয় উদ্যান&#039;&#039;&#039;  বাংলাদেশের প্রাচীনতম জাতীয় উদ্যান। ঢাকা মহানগরী থেকে ১২৫ কিলোমিটার উত্তরে টাঙ্গাইল জেলাস্থ ময়মনসিংহ-টাঙ্গাইল মহাসড়কের পাশে অবস্থিত। উদ্যানটি টাঙ্গাইল বন বিভাগের আওতাভুক্ত। ২০ হাজার ৮৩৭ একর আয়তন জুড়ে বিস্তৃত শাল বনভূমির এ উদ্যানটি ১৯৬২ সালে প্রতিষ্ঠিত হয়। এতে ১৭৬ প্রজাতির উদ্ভিদ রয়েছে, যার মধ্যে আছে ৭৩ প্রজাতির বৃক্ষ, ২২ প্রজাতির গুল্ম, ১ প্রজাতির পামগাছ, ৮ প্রজাতির ঘাস, ২৭ প্রজাতির ক্লাইম্বার ও ৪৫ প্রজাতির ঔষধি উদ্ভিদ। এর বাইরেও কিছু বিদেশি প্রজাতির উদ্ভিদ উদ্যান এলাকার বিভিন্ন স্থানে রোপণ করা হয়েছে। একসময় হাতি, বাঘ, চিতা, ময়ূর ইত্যাদি বন্য জীব-জন্তুর কারণে মধুপুর উদ্যানটি বেশ সমৃদ্ধ ছিল। কিন্তু এগুলির অধিকাংশই এখন লুপ্তপ্রায়। বর্তমানে এ উদ্যানে ১৯০ প্রজাতির প্রাণি রয়েছে, যার মধ্যে আছে ২১ প্রকার স্তন্যপায়ী প্রাণি, ১৪০ ধরনের পাখি ও ২৯ প্রজাতির সরিসৃপ। এগুলির মধ্যে উল্লেখযোগ্য হলো হনুমান, বানর, মায়া হরিণ, শজারু, বুনো শুকর ও বিভিন্ন প্রজাতির পাখি। এ উদ্যানে গারো এবং কোচ আদিবাসীর বসবাস রয়েছে। অনন্য জীব-বৈচিত্র এবং মনোমুগ্ধকর নিসর্গের কারণে এ উদ্যান ইকো-ট্যুরিজমের জন্য অতিশয় উপযোগী। উদ্যানে বিশ্রামাগার, পিকনিক স্পট ও কৃত্রিম হ্রদসহ বিভিন্ন ধরনের বিনোদনমূলক সুযোগ-সুবিধা আছে। বিভাগীয় বন কার্যালয়ে এগুলির অগ্রিম বুকিং দেওয়া হয়।&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Image:MadhupurNationalPark.jpg|thumb|right|400px|মধুপুর জাতীয় উদ্যান]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;মধুপুর জাতীয় উদ্যান&#039;&#039;&#039;  বাংলাদেশের প্রাচীনতম জাতীয় উদ্যান। ঢাকা মহানগরী থেকে ১২৫ কিলোমিটার উত্তরে টাঙ্গাইল জেলাস্থ ময়মনসিংহ-টাঙ্গাইল মহাসড়কের পাশে অবস্থিত। উদ্যানটি টাঙ্গাইল বন বিভাগের আওতাভুক্ত। ২০ হাজার ৮৩৭ একর আয়তন জুড়ে বিস্তৃত শাল বনভূমির এ উদ্যানটি ১৯৬২ সালে প্রতিষ্ঠিত হয়। এতে ১৭৬ প্রজাতির উদ্ভিদ রয়েছে, যার মধ্যে আছে ৭৩ প্রজাতির বৃক্ষ, ২২ প্রজাতির গুল্ম, ১ প্রজাতির পামগাছ, ৮ প্রজাতির ঘাস, ২৭ প্রজাতির ক্লাইম্বার ও ৪৫ প্রজাতির ঔষধি উদ্ভিদ। এর বাইরেও কিছু বিদেশি প্রজাতির উদ্ভিদ উদ্যান এলাকার বিভিন্ন স্থানে রোপণ করা হয়েছে। একসময় হাতি, বাঘ, চিতা, ময়ূর ইত্যাদি বন্য জীব-জন্তুর কারণে মধুপুর উদ্যানটি বেশ সমৃদ্ধ ছিল। কিন্তু এগুলির অধিকাংশই এখন লুপ্তপ্রায়। বর্তমানে এ উদ্যানে ১৯০ প্রজাতির প্রাণি রয়েছে, যার মধ্যে আছে ২১ প্রকার স্তন্যপায়ী প্রাণি, ১৪০ ধরনের পাখি ও ২৯ প্রজাতির সরিসৃপ। এগুলির মধ্যে উল্লেখযোগ্য হলো হনুমান, বানর, মায়া হরিণ, শজারু, বুনো শুকর ও বিভিন্ন প্রজাতির পাখি। এ উদ্যানে গারো এবং কোচ আদিবাসীর বসবাস রয়েছে। অনন্য জীব-বৈচিত্র এবং মনোমুগ্ধকর নিসর্গের কারণে এ উদ্যান ইকো-ট্যুরিজমের জন্য অতিশয় উপযোগী। উদ্যানে বিশ্রামাগার, পিকনিক স্পট ও কৃত্রিম হ্রদসহ বিভিন্ন ধরনের বিনোদনমূলক সুযোগ-সুবিধা আছে। বিভাগীয় বন কার্যালয়ে এগুলির অগ্রিম বুকিং দেওয়া হয়। [হেলাল উদ্দিন আহমেদ]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Image:MadhupurNationalPark.jpg|thumb|right|মধুপুর জাতীয় উদ্যান]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[হেলাল উদ্দিন আহমেদ]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[en:Madhupur National Park]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[en:Madhupur National Park]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mukbil</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8&amp;diff=10075&amp;oldid=prev</id>
		<title>NasirkhanBot: Added Ennglish article link</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC_%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8&amp;diff=10075&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2014-05-04T22:39:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Added Ennglish article link&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;নতুন পাতা&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Category:বাংলাপিডিয়া]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;মধুপুর জাতীয় উদ্যান&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  বাংলাদেশের প্রাচীনতম জাতীয় উদ্যান। ঢাকা মহানগরী থেকে ১২৫ কিলোমিটার উত্তরে টাঙ্গাইল জেলাস্থ ময়মনসিংহ-টাঙ্গাইল মহাসড়কের পাশে অবস্থিত। উদ্যানটি টাঙ্গাইল বন বিভাগের আওতাভুক্ত। ২০ হাজার ৮৩৭ একর আয়তন জুড়ে বিস্তৃত শাল বনভূমির এ উদ্যানটি ১৯৬২ সালে প্রতিষ্ঠিত হয়। এতে ১৭৬ প্রজাতির উদ্ভিদ রয়েছে, যার মধ্যে আছে ৭৩ প্রজাতির বৃক্ষ, ২২ প্রজাতির গুল্ম, ১ প্রজাতির পামগাছ, ৮ প্রজাতির ঘাস, ২৭ প্রজাতির ক্লাইম্বার ও ৪৫ প্রজাতির ঔষধি উদ্ভিদ। এর বাইরেও কিছু বিদেশি প্রজাতির উদ্ভিদ উদ্যান এলাকার বিভিন্ন স্থানে রোপণ করা হয়েছে। একসময় হাতি, বাঘ, চিতা, ময়ূর ইত্যাদি বন্য জীব-জন্তুর কারণে মধুপুর উদ্যানটি বেশ সমৃদ্ধ ছিল। কিন্তু এগুলির অধিকাংশই এখন লুপ্তপ্রায়। বর্তমানে এ উদ্যানে ১৯০ প্রজাতির প্রাণি রয়েছে, যার মধ্যে আছে ২১ প্রকার স্তন্যপায়ী প্রাণি, ১৪০ ধরনের পাখি ও ২৯ প্রজাতির সরিসৃপ। এগুলির মধ্যে উল্লেখযোগ্য হলো হনুমান, বানর, মায়া হরিণ, শজারু, বুনো শুকর ও বিভিন্ন প্রজাতির পাখি। এ উদ্যানে গারো এবং কোচ আদিবাসীর বসবাস রয়েছে। অনন্য জীব-বৈচিত্র এবং মনোমুগ্ধকর নিসর্গের কারণে এ উদ্যান ইকো-ট্যুরিজমের জন্য অতিশয় উপযোগী। উদ্যানে বিশ্রামাগার, পিকনিক স্পট ও কৃত্রিম হ্রদসহ বিভিন্ন ধরনের বিনোদনমূলক সুযোগ-সুবিধা আছে। বিভাগীয় বন কার্যালয়ে এগুলির অগ্রিম বুকিং দেওয়া হয়।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Image:MadhupurNationalPark.jpg|thumb|right|মধুপুর জাতীয় উদ্যান]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[হেলাল উদ্দিন আহমেদ]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Madhupur National Park]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>NasirkhanBot</name></author>
	</entry>
</feed>