<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bn">
	<id>https://bn.banglapedia.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%80</id>
	<title>নাট্যগোষ্ঠী - সংশোধনের ইতিহাস</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%80"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%80&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-02T18:02:43Z</updated>
	<subtitle>এই উইকিতে এই পাতার সংশোধনের ইতিহাস</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%80&amp;diff=9580&amp;oldid=prev</id>
		<title>০৫:৫২, ১৯ মে ২০১৪-এ Mukbil</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%80&amp;diff=9580&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2014-05-19T05:52:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;নতুন পাতা&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Category:Banglapedia]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;নাট্যগোষ্ঠী&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  মঞ্চে নাট্যাভিনয় প্রদর্শনকারী সংগঠন। মঞ্চ-নাটকে সমাজজীবনের বিভিন্ন প্রতিচ্ছবি সরাসরি অভিনয়ের মাধ্যমে দর্শকদের সামনে তুলে ধরা হয়। নাট্যচর্চার ক্ষেত্র সৃষ্টির লক্ষ্যে বিভিন্ন সময় বিভিন্ন নাট্যগোষ্ঠী গড়ে ওঠেছে। ১৭৯৫ খ্রিস্টাব্দে হেরাসিম স্তেপানোভিচ কর্তৃক কলকাতায় বেঙ্গলী থিয়েটার প্রতিষ্ঠার মাধ্যমে এর যাত্রা শুরু হয়। পরে জমিদার ও নাট্যামোদী ব্যক্তিগণের উদ্যোগে কলকাতায় প্রতিষ্ঠিত হয় একের পর এক নাট্যগোষ্ঠী। ভারত বিভাগ পূর্বে ঢাকায় নাট্যচর্চা অব্যাহত রাখার জন্য বেশ কয়েকটি নাট্যগোষ্ঠী প্রতিষ্ঠিত হয়, যেমন: ইলিশিয়াম থিয়েটার (১৮৮৮), ক্রাউন থিয়েটার (১৮৯০-৯২) ইত্যাদি। ঢাকার বাইরেও কয়েকটি উল্লেখযোগ্য গোষ্ঠী নাট্যচর্চা করত, যেমন: খুলনা থিয়েটার (১৯০০), করোনেশন ড্রামাটিক ক্লাব (টাঙ্গাইল, ১৯১১), দিনাজপুর নাট্য সমিতি (১৯১৩) ইত্যাদি। ১৯৪৭ সালে ভারত বিভাগের পর যেসব নাট্যগোষ্ঠীর জন্ম হয় সেগুলি: হাবিব প্রডাকসন্স (ঢাকা, ১৯৫২), ড্রামা সার্কেল (ঢাকা, ১৯৫৫), খেয়ালী গ্রুপ থিয়েটার (বরিশাল, ১৯৬৯) ইত্যাদি। ১৯৭১ সালে দেশ স্বাধীন হওয়ার পর ঢাকাসহ দেশের সর্বত্র বহুসংখ্যক নাট্যগোষ্ঠী প্রতিষ্ঠিত হয় ফলে নাট্যচর্চার গতি আরো বেগবান হয়। নাট্যচর্চার ক্ষেত্রে যেসব নাট্যগোষ্ঠী বিশেষ পরিচিতি লাভ করেছে তাদের সংক্ষিপ্ত একটি তালিকা নিম্নরূপ:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;table table-bordered table-hover&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| নাট্যগোষ্ঠীর নাম  ||   স্থান  || প্রতিষ্ঠা সাল&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বাগবাজার অ্যামেচার থিয়েটার  ||  কলকাতা  || ১৮৬৭&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| গ্রেট ন্যাশনাল থিয়েটার  ||  কলকাতা  ||  ১৮৭৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ইলিশিয়াম থিয়েটার  ||  ঢাকা  ||  ১৮৮৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ক্রাউন থিয়েটার  ||  ঢাকা  ||  ১৮৯০-১৮৯২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ডায়মন্ড জুবিলি থিয়েটার  ||  ঢাকা  || ১৮৯৭&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| খুলনা থিয়েটার  || খুলনা  || ১৯০০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|করোনেশন ড্রামাটিক ক্লাব  || টাঙ্গাইল  || ১৯১১&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| দিনাজপুর নাট্য সমিতি  || দিনাজপুর  || ১৯১৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| গণনাট্য সঙ্ঘ  || ব্যাঙ্গালোর  || ১৯৪১&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| হাবিব প্রোডাকশন্স  || ঢাকা  || ১৯৫২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ড্রামা সার্কেল  || ঢাকা  || ১৯৫৬&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নবরূপী  || দিনাজপুর  || ১৯৬৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| শিখা সংসদ  || রংপুর  || ১৯৬৬&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নাগরিক নাট্য সম্প্রদায়  || ঢাকা  || ১৯৬৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| খেয়ালী গ্রুপ থিয়েটার  || বরিশাল  || ১৯৬৯&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| আরণ্যক নাট্যদল  || ঢাকা  || ১৯৭১&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  থিয়েটার (বেইলি রোড)  || ঢাকা  || ১৯৭২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নাট্যচক্র  || ঢাকা  || ১৯৭২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বগুড়া নাট্যগোষ্ঠী  || বগুড়া  || ১৯৭২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বহুবচন  || ঢাকা  || ১৯৭২&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ঢাকা থিয়েটার  || ঢাকা  || ১৯৭৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| অরিন্দম নাট্য সম্প্রদায়  || চট্টগ্রাম  || ১৯৭৪&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| তির্যক নাট্যদল  || চট্টগ্রাম  || ১৯৭৪&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| গণায়ন নাট্য সম্প্রদায়  || চট্টগ্রাম  || ১৯৭৫&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| যাত্রিক নাট্যগোষ্ঠী  || কুমিল্লা  || ১৯৭৫&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| রঙ্গরূপ নাট্য একাডেমী  || ঢাকা  || ১৯৭৫&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নারায়ণগঞ্জ থিয়েটার  || নারায়ণগঞ্জ  || ১৯৭৬&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নান্দনিক নাট্য সম্প্রদায়  || ঢাকা  || ১৯৭৭&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বরিশাল নাটক  || বরিশাল  || ১৯৭৭&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| জনান্তিক নাট্য সম্প্রদায়  || কুমিল্লা  || ১৯৭৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ঢাকা লিটল থিয়েটার  || ঢাকা  || ১৯৭৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| তরুণ সম্প্রদায়  || সিরাজগঞ্জ  || ১৯৭৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| পদাতিক নাট্য সংসদ  || ঢাকা  || ১৯৭৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| শব্দাবলী গ্রুপ থিয়েটার  || বরিশাল  || ১৯৭৮&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| অনন্যা ’৭৯  || কুষ্টিয়া  || ১৯৭৯&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| অনুশীলন নাট্যদল  || রাজশাহী  || ১৯৭৯&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বোধন থিয়েটার  || কুষ্টিয়া  || ১৯৭৯&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ঢাকা পদাতিক  || ঢাকা  || ১৯৮০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| বগুড়া থিয়েটার  || বগুড়া  || ১৯৮০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| লোকনাট্য দল  || ঢাকা  || ১৯৮১&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| সন্ধানী নাট্যচক্র  || সিলেট  || ১৯৮১&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| অনির্বাণ সাংস্কৃতিক সংগঠন  || দর্শনা  || ১৯৮৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| থিয়েটার (আরামবাগ)  || ঢাকা  || ১৯৮৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| সুরমা থিয়েটার  || সিলেট  || ১৯৮৩&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| নাট্যকেন্দ্র  || ঢাকা  || ১৯৯০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| তির্যক নাট্যগোষ্ঠী  || চট্টগ্রাম  || ১৯৯০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ফরিদপুর থিয়েটার  || ফরিদপুর  || ১৯৯০&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| থিয়েটার (তোপখানা)  || ঢাকা  || ?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| থিয়েটার ’৭৩  || চট্টগ্রাম  || ১৯৭৩&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
[শামীমা আক্তার]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;আরও দেখুন&amp;#039;&amp;#039;  [[নাট্যমঞ্চ|নাট্যমঞ্চ]]।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[en:Theatre Groups]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Mukbil</name></author>
	</entry>
</feed>